ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

431

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

و فرمود : « ليس بكذّاب من أصلح بين اثنين فقال خيرا » . « هر كه ميان دو تن اصلاح دهد و سخن نيكوئى بگويد دروغگو نيست » . و فرمود : « كلّ الكذب يكتب على ابن آدم ، إلا رجل كذب بين رجلين يصلح بينهما » . « هر دروغى به فرزند آدم نوشته مىشود مگر مردى كه با دو كس دروغ گويد كه ميانشان اصلاح دهد » . و فرمود : « همهء دروغها ناگزير ثبت مىشود مگر دروغى كه مرد در جنگ بگويد ، كه جنگ خدعه كردن است ، يا وقتى ميان دو كس كدورت و ملالى باشد و ميانشان اصلاح كند ، يا مرد با زن خود سخنى گويد كه او را خوشدل سازد » . و فرمود : « لا كذب على المصلح » « بر اصلاح كننده دروغى نيست » . و امام صادق عليه السّلام فرمود : « كلّ كذب مسئول عنه صاحبه يوما إلا كذبا فى ثلاثة : رجل كائد في حروبه فهو موضوع عنه ، او رجل أصلح بين اثنين يلقى هذ به غير ما يلقى به هذا ، يريد بذلك الإصلاح ما بينهما ، او رجل وعد أهله شيئا و هو لا يريد أن يتمّ لهم » . « هر دروغگوئى در يك روزى مورد بازخواست و پرسش است مگر در سه چيز : مردى كه در جنگ نيرنگ زند كه گناهى بر او نيست ، يا مردى كه ميان دو كس اصلاح كند كه با اين برخوردى كند غير از آنچه با ديگرى برخورد كند ( يعنى سخنى از قول يكى به ديگرى بگويد كه نگفته ) ، و مرادش از اين كار اصلاح بين آن دو باشد ، يا مردى كه به خانوادهء خود چيزى وعده دهد كه قصد انجام آن را نداشته باشد ( يا نمىتواند يا بر او واجب نيست ) « . و فرمود : « الكلام ثلاثة : صدق و كذب و إصلاح بين النّاس » .

--> كسى وعده اى داده شود كه به آن وفا نشود ديگر باور نمىكند و اثرى ندارد و ثالثا ممكن است خود وى را نيز به دروغگوئى و وعدهء دروغ دادن بكشاند و قبح آن از نظرش برود و به اين ترتيب كمك به گناه او شود . دروغ آن اندازه مفسده دارد كه حتى موارد جايز آن از مفاسد بر كنار نيست و بنا بر اين در گفتن آن بايد بسيار احتياط كرد و حد ضرورت شديد و مصلحت بسيار مهم را نگاه داشت . م .